ΜΑΘΗΜΑ 12: Ηλεκτροφυσιολογία των ιστών - Βιολογική δράση ρευμάτων (μέρος 2ο)

Καλώς ήρθατε στο δωδέκατο μάθημα Ηλεκτροθεραπείας!

Στο σημερινό μάθημα συνεχίσαμε τη μελέτη της ηλεκτροφυσιολογίας των ιστών και της βιολογικής δράσης των θεραπευτικών ρευμάτων, εστιάζοντας στη σχέση της έντασης, της συχνότητας και του χρόνου εφαρμογής με τα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Οι παράμετροι αυτές δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά σε συνδυασμό, καθορίζοντας τον τύπο της βιολογικής απόκρισης των ιστών στο ηλεκτρικό ερέθισμα.

 

Σχέση έντασης με τα αποτελέσματα

Η ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος εκφράζεται σε milliampere (mA) και σχετίζεται άμεσα με το επίπεδο διέγερσης των νευρικών και μυϊκών ινών.

Σε χαμηλές εντάσεις προκαλείται κυρίως αισθητικός ερεθισμός, με ήπια παραισθησία.
Καθώς η ένταση αυξάνεται, επιτυγχάνεται διέγερση κινητικών νεύρων και εμφάνιση μυϊκής σύσπασης.
Υψηλότερες εντάσεις οδηγούν σε εντονότερες μυϊκές συσπάσεις, αλλά αυξάνουν τον κίνδυνο δυσφορίας ή ανεπιθύμητων αντιδράσεων.

Σύμφωνα με το βιβλίο (Ηλεκτροθεραπεία Ι), η βέλτιστη ένταση σχετίζεται και με την επιφάνεια των ηλεκτροδίων, με ενδεικτική τιμή περίπου 0,1 mA/cm², ενώ ως ανώτερο όριο αναφέρονται τιμές έως 0,2 mA/cm², ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια του δέρματος.

Σχέση συχνότητας με τα αποτελέσματα

Η συχνότητα εκφράζεται σε Hertz (Hz) και αντιστοιχεί στον αριθμό των παλμών ανά δευτερόλεπτο.

Τα θεραπευτικά ρεύματα διακρίνονται ως εξής:

• Χαμηλόσυχνα: έως 1.000 Hz
• Μέσης συχνότητας: από 1.000 έως 4.000 Hz
• Υψίσυχνα: άνω των 10.000 Hz  

Σε χαμηλές συχνότητες (π.χ. 1–10 Hz) παρατηρούνται έντονες, ρυθμικές μυϊκές συσπάσεις.
Σε μεσαίες συχνότητες (20–50 Hz) εμφανίζεται μυρμήγκιασμα με ηπιότερη μυϊκή ενεργοποίηση.
Σε υψηλότερες συχνότητες (50–100 Hz) προκαλείται κυρίως αισθητικός ερεθισμός με αναλγητική δράση, χωρίς έντονη μυϊκή σύσπαση.

Ενδεικτικά, σε συχνότητες γύρω στα 100 Hz και ένταση περίπου 20 mA, παρατηρείται ανεκτή παραισθησία, ενώ σε χαμηλότερες συχνότητες (5–10 Hz) εμφανίζονται έντονες μυϊκές συσπάσεις 

 

Σχέση χρόνου εφαρμογής με τα αποτελέσματα

Ο χρόνος εφαρμογής επηρεάζει τη διάρκεια και το βάθος της βιολογικής δράσης του ρεύματος.

Ο συνήθης χρόνος εφαρμογής στις περισσότερες μορφές ηλεκτροθεραπείας κυμαίνεται μεταξύ 10 και 20 λεπτών ανά συνεδρία .

Μικρότερη διάρκεια είναι επαρκής για αισθητική διέγερση και αναλγησία, ενώ μεγαλύτεροι χρόνοι ευνοούν τη μυϊκή ενεργοποίηση, τη βελτίωση της αιματικής και λεμφικής κυκλοφορίας και τη μείωση του οιδήματος.
Ωστόσο, παρατεταμένη εφαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε προσαρμογή των ιστών, με αποτέλεσμα τη μείωση της αντιληπτής έντασης του ερεθίσματος .

 

Συνδυασμός παραμέτρων

Στην πράξη, τα θεραπευτικά αποτελέσματα προκύπτουν από τον συνδυασμό έντασης, συχνότητας και χρόνου εφαρμογής και όχι από μία μεμονωμένη παράμετρο.

Για παράδειγμα, σε ρεύματα μέσης συχνότητας χρησιμοποιούνται συχνότητες γύρω στα 4.000–4.800 Hz με χρόνο εφαρμογής 10–15 λεπτών, ώστε να επιτυγχάνεται βαθιά μυϊκή διέγερση με μικρότερη επιφανειακή δυσφορία .

Η σωστή ρύθμιση των παραμέτρων επιτρέπει την επίτευξη του επιθυμητού θεραπευτικού στόχου, μεγιστοποιώντας την αποτελεσματικότητα και διασφαλίζοντας την ασφάλεια του θεραπευόμενου.